ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ –
ਸਾਵਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਹਰ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲੇ ਸਾਵਣ ਸੋਮਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਵਰਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਵਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਵਣ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ, ਜਲਾਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ
ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਵਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ—
- ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
- ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਹਨ।
- ਆਰਥਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਘਟਣ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
- ਅਣਵਿਆਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਚੰਗੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
- ਵਿਆਹਸ਼ੁਦਾ ਜੋੜੇ ਸੁਖੀ ਦਾਂਪਤ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪੂਜਾ?
ਸਾਵਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਾ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ‘ਤੇ—
- ਜਲ
- ਗੰਗਾਜਲ
- ਦੁੱਧ
- ਬੇਲ ਪੱਤਰ
- ਧਤੂਰਾ
- ਭੰਗ
- ਚੰਦਨ
- ਸ਼ਹਿਦ
- ਫੁੱਲ
ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ “ਓਮ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ” ਅਤੇ ਮਹਾਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜਯ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ
ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਜਲ ਲਿਆ ਕੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ‘ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਕਾਂਵੜ ਯਾਤਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ—
- ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਪ ਕਰੋ।
- ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ।
- ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰੋ।
- ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੋਮਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖੋ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੱਖ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਸਥਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ।
ਸਾਵਣ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਮਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਰਧਾ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਉੱਨਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਲਾਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
